Odbiór oleju przepracowanego i odpadów olejowych — Wielkopolska i Lubuskie

Dlaczego strumień odpadów olejowych w Wielkopolsce i Lubuskiem wygląda inaczej

Poznań i jego obrzeża to przede wszystkim produkcja pojazdów i komponentów, a więc obróbka metali skrawaniem. Odpadem numer jeden nie jest tu wcale olej silnikowy, tylko zużyta emulsja obróbkowa i ciecz chłodząco-smarująca — strumień wodnisty, o zawartości oleju rzędu kilku procent, wytwarzany w sposób ciągły. Do tego dochodzą oleje hydrauliczne z pras i central hydraulicznych oraz oleje sprężarkowe z instalacji sprężonego powietrza, która w każdej hali produkcyjnej pracuje przez całą dobę.

W rejonie Konina strumień olejowy zmienia charakter wraz z wygaszaniem energetyki węgla brunatnego. Zamiast stałych wymian oleju w pracujących układach dominują odbiory jednorazowe: opróżnianie układów hydraulicznych maszyn wycofywanych z ruchu, oleje przekładniowe z demontowanych napędów oraz olej transformatorowy ze stacji i rozdzielni — przy nim przed odbiorem trzeba rozstrzygnąć, czy partia jest wolna od PCB. Wynik tej oceny decyduje o kodzie, o sposobie transportu i o tym, na jaką instalację odpad trafi.

Trzecia grupa to zakłady przetwórstwa spożywczego, tartaki i fabryki mebli oraz centra logistyczne wzdłuż A2. Tutaj pojedynczy zakład wytwarza niewiele: kilkaset litrów oleju hydraulicznego rocznie, wsad z separatora po myjni, zaolejoną wodę z komory pompowni. Osobny wątek to glikol z instalacji stacjonarnych — chłodni, tuneli mroźniczych, układów HVAC. Suma tych małych strumieni jest w regionie bardzo duża, ale rozłożona na setki adresów, i to ona decyduje o tym, jak trzeba planować trasy.

Kody odpadów dominujące między Poznaniem, Koninem a Gorzowem

Dobór kodu zaczyna się od pytania o pochodzenie odpadu, nie o jego wygląd. Ten sam mętny płyn z beczki może być emulsją obróbkową z podgrupy 12 01, olejem hydraulicznym z 13 01 albo uwodnionym odpadem ciekłym z 16 10 — a każda z tych możliwości oznacza inną instalację przetwarzania i inną cenę. W zakładach motoryzacyjnych i metalowych Wielkopolski najczęściej wracamy do tych samych pozycji.

W rejonie Konina i przy dużych obiektach energetycznych dochodzą kody, których w Poznaniu prawie nie widać: 13 03 07* dla olejów transformatorowych i grzewczych bez PCB, 13 03 01* gdy badanie wykaże PCB, 13 07 01* dla mazutu i olejów opałowych oraz 16 07 08* dla odpadów z czyszczenia zbiorników po ropopochodnych. Ten ostatni pojawia się sezonowo, przy postojach remontowych, i potrafi jednorazowo dać kilkadziesiąt metrów sześciennych zaolejonego szlamu.

Dwa rozróżnienia warto zapamiętać. Glikol spuszczony z pojazdu lub maszyny pozadrogowej klasyfikujemy w 16 01 14* albo 16 01 15, ale glikol z instalacji stacjonarnej — chłodni w zakładzie mięsnym, tunelu mroźniczego, pompy ciepła — do podgrupy 16 01 nie należy, bo obejmuje ona wyłącznie pojazdy i maszyny pozadrogowe; właściwa jest podgrupa 16 10. Drugie: w tartakach i przy maszynach leśnych spotykamy oleje biodegradowalne HEES i HETG, dla których przewidziano osobny kod 13 01 12*.

• 12 01 09* — zużyte emulsje i roztwory z obróbki metali niezawierające chlorowców; w Poznaniu i Ostrowie Wielkopolskim to najczęstszy pojedynczy strumień
• 12 01 07* — oleje mineralne z obróbki metali bez chlorowców, czyli oleje do cięcia, gwintowania i hartowania
• 13 01 10* i 13 01 11* — oleje hydrauliczne mineralne i syntetyczne z pras, wtryskarek i układów siłowych
• 13 02 05*, 13 02 06* i 13 02 08* — oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe, w tym oleje sprężarkowe z instalacji sprężonego powietrza
• 13 05 06*, 13 05 07* i 13 05 08* — zawartość separatorów olej/woda: olej, woda zaolejona i mieszanina odpadów z piaskowników
• 15 02 02* — filtry olejowe i sorbenty zaolejone, odbierane zwykle razem z olejem tym samym transportem

Organizacja odbioru przy dużym rozproszeniu zakładów

Wielkopolska i Lubuskie to obszar, na którym pojedynczy odbiór 200 litrów z zakładu pod Gnieznem nie ma sensu ekonomicznego ani środowiskowego. Dlatego planujemy trasy łączone: jedna cysterna obsługuje w ciągu dnia kilka adresów na osi Poznań–Gniezno–Konin albo Gorzów Wielkopolski–Zielona Góra–Nowa Sól, zbierając ten sam rodzaj odpadu z kilku zakładów. Klient nie płaci wtedy za pusty przejazd, a my wykorzystujemy pełną pojemność komory. Przy ponad 400 transportach ADR rocznie planowanie tras jest u nas oddzielną funkcją, nie improwizacją dyspozytora.

Bezpłatny odbiór dotyczy oleju przepracowanego i zaczyna się od 500 litrów. Glikol odbieramy od 200 litrów, ale na odrębnych warunkach cenowych. Zakład, który zbiera olej wolniej, ma dwa wyjścia: magazynować do progu, pamiętając o rocznym limicie magazynowania odpadów niebezpiecznych, albo wejść w harmonogram zbiorczy, w którym cysterna i tak przejeżdża obok w ustalonym tygodniu miesiąca. Drugie rozwiązanie sprawdza się w Lubuskiem, gdzie odległości między zakładami są większe, a pojedyncze wolumeny mniejsze niż w aglomeracji poznańskiej.

Reżim transportu ustalamy dla konkretnej partii, nie z góry. Gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny i obowiązek ewidencji w BDO, ale nie przesądza automatycznie o przewozie w reżimie ADR — o tym decyduje numer UN, klasa i grupa pakowania ustalone dla danego ładunku. Przy olejach przepracowanych ADR zwykle występuje, przy silnie uwodnionych emulsjach obróbkowych bywa inaczej. Dlatego przed pierwszym odbiorem prosimy o kartę charakterystyki lub próbkę, a flota obejmuje cysterny klas 3, 8 i 9.

Dokumentacja BDO: co robi wytwórca, a co odbierający

Kartę przekazania odpadu wystawia w BDO wytwórca, przed rozpoczęciem transportu. Wpisuje kod, szacowaną masę, dane transportującego i przejmującego wraz z numerami rejestrowymi — nasz to 000011139. Kierowca musi mieć w trakcie przewozu potwierdzenie wygenerowanego KPO. Po dostarczeniu odpadu przejmujący potwierdza przejęcie w systemie, z uwzględnieniem rzeczywistej masy zważonej na wadze instalacji; różnica między masą szacowaną a zważoną jest normalna i to ta druga trafia do ewidencji.

Po stronie zakładu zostaje karta ewidencji odpadów, prowadzona na bieżąco dla każdego kodu osobno, oraz roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach, składane w BDO do 15 marca za rok poprzedni. Kontrola WIOŚ najczęściej porównuje trzy rzeczy: sumę KPO, stan KEO i zapisy w decyzji lub pozwoleniu. Rozjazd między nimi bierze się zwykle z odbiorów rozliczanych „na oko” albo z partii odebranych bez KPO — i to jest realne ryzyko finansowe, nie formalność.

Dwa terminy warto mieć w kalendarzu. Odpady niebezpieczne wolno magazynować maksymalnie rok, licząc łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy — beczka stojąca w hali od dwóch sezonów jest już naruszeniem, niezależnie od tego, czy ktoś ją zgłosił. Drugi: w razie awarii systemu BDO transport można zrealizować na dokumencie zastępczym, ale wpis do bazy trzeba uzupełnić niezwłocznie po ustaniu awarii, nie później niż w terminie 30 dni.

Zasięg, odległości i czas reakcji w regionie

Region obsługujemy z bazy w Wałbrzychu, czyli od południowo-zachodniej krawędzi obszaru. Do Leszna jest stamtąd około 160 kilometrów, do Zielonej Góry około 185, do Ostrowa Wielkopolskiego około 185, do Kalisza około 205, do Poznania około 230, do Gorzowa Wielkopolskiego i Gniezna około 270, do Piły około 330. Cała Wielkopolska i całe Lubuskie mieszczą się więc w zasięgu jednodniowego wyjazdu cysterny, a najdalsze punkty planujemy jako pierwszy przystanek trasy.

Standardowe zgłoszenie z tego obszaru wchodzi do harmonogramu w ciągu 3–5 dni roboczych; przy odbiorach cyklicznych termin jest ustalony z góry na konkretny tydzień miesiąca. Sytuacje pilne — przepełniony separator przed kontrolą, wyciek, konieczność opróżnienia zbiornika przed rozruchem po remoncie — traktujemy poza kolejnością, o ile na trasie jest wolna komora o właściwej klasie. Rocznie przyjmujemy około 40 000 Mg odpadów, więc pojemność instalacji rzadko jest tu wąskim gardłem.

Firma działa od 1998 roku, a doświadczenie z dużych zakładów przemysłowych przenosimy na obsługę średnich. Wśród naszych klientów są PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna w rejonie Bełchatowa, ArcelorMittal Poland na Śląsku i w Krakowie, Grupa Azoty Police Serwis pod Szczecinem oraz Morska Stocznia Remontowa Gryfia w Szczecinie. Procedury odbioru, ważenia i dokumentowania są te same niezależnie od tego, czy odbieramy 20 metrów sześciennych, czy 500 litrów spod Piły.

Najczęstsze pytania

Od jakiej ilości odbieracie olej przepracowany w Wielkopolsce i Lubuskiem?

RAN-SIGMA sp. z o.o. odbiera olej przepracowany bezpłatnie od 500 litrów; glikol przyjmuje od 200 litrów, ale na odrębnych warunkach cenowych — progi ilościowe obowiązują tak samo w Poznaniu, Koninie, Zielonej Górze i w mniejszych miejscowościach regionu. Zakłady wytwarzające mniej włączamy w trasy zbiorcze: cysterna obsługuje w jednym wyjeździe kilka adresów na tej samej osi, dzięki czemu odbiór mniejszej partii pozostaje opłacalny. Zgłoszenia przyjmuje centrala pod numerem 74 840 21 91.

Jaki kod nadać zużytej emulsji obróbkowej z zakładu w Poznaniu?

Zużyte emulsje i roztwory wodne z obróbki metali, które nie zawierają chlorowców, klasyfikuje się jako 12 01 09*. Odpad ten pochodzi z podgrupy 12 01, obejmującej odpady z kształtowania i obróbki powierzchniowej metali, a nie z grupy 13 — mimo że w beczce wygląda jak olej. Oleje mineralne z obróbki metali bez chlorowców to osobna pozycja 12 01 07*. Kod ustala się według pochodzenia odpadu, nie według jego wyglądu.

Czy każdy odpad olejowy z gwiazdką wymaga transportu w reżimie ADR?

Nie. Gwiazdka przy kodzie oznacza, że odpad jest niebezpieczny i podlega ewidencji w BDO, ale nie przesądza automatycznie o obowiązku przewozu w reżimie ADR. To odrębna ocena, wykonywana dla konkretnej partii: ustala się numer UN, klasę i grupę pakowania na podstawie właściwości rzeczywistego ładunku. Przy olejach przepracowanych ADR zwykle występuje, przy mocno uwodnionych emulsjach bywa inaczej. RAN-SIGMA dysponuje cysternami ADR klas 3, 8 i 9 i realizuje ponad 400 transportów ADR rocznie.

Jak sklasyfikować glikol z chłodni w zakładzie spożywczym?

Glikol z instalacji stacjonarnej — chłodni, tunelu mroźniczego, układu HVAC czy pompy ciepła — nie należy do podgrupy 16 01, ponieważ ta obejmuje wyłącznie pojazdy wycofane z eksploatacji i maszyny pozadrogowe. Płyn z takiej instalacji klasyfikuje się w podgrupie 16 10, dotyczącej uwodnionych odpadów ciekłych: 16 10 01* gdy zawiera substancje niebezpieczne, 16 10 02 w pozostałych przypadkach. Glikol spuszczony z pojazdu to 16 01 14* albo 16 01 15.

Kto wystawia KPO i do kiedy trzeba złożyć roczne sprawozdanie?

Kartę przekazania odpadu wystawia w systemie BDO wytwórca, przed rozpoczęciem transportu; kierowca musi dysponować potwierdzeniem wygenerowanego KPO w trakcie przewozu, a przejmujący potwierdza przejęcie po zważeniu na wadze instalacji. Kartę ewidencji odpadów prowadzi się na bieżąco, osobno dla każdego kodu. Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami składa się w BDO do 15 marca za rok poprzedni. Numer rejestrowy RAN-SIGMA to 000011139.