Odbiór oleju przepracowanego i odpadów olejowych — województwo łódzkie i świętokrzyskie

Dlaczego odpady olejowe z Bełchatowa i z Kielc to dwa różne strumienie

Region łódzko-świętokrzyski nie ma jednego profilu odpadowego, tylko co najmniej trzy. Pierwszy to Bełchatów: odkrywka i największa w Europie elektrownia na węglu brunatnym. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna jest naszym klientem referencyjnym właśnie z tego obszaru. Koparki kołowe, zwałowarki i napędy przenośników taśmowych pracują na układach hydraulicznych i przekładniowych liczonych w setkach, a przy większych maszynach w tysiącach litrów. Jedna wymiana oleju w takim układzie to od razu ładunek cysternowy, a nie beczki.

Drugi profil to pas przemysłu ciężkiego i maszynowego: hutnictwo w Ostrowcu Świętokrzyskim, zakłady motoryzacyjne w Starachowicach, obróbka metali i przemysł maszynowy wokół Kielc. Tu dominują emulsje obróbkowe i ciecze chłodząco-smarujące z obrabiarek oraz oleje hydrauliczne z pras i linii walcowniczych. Objętości pojedynczej partii są mniejsze niż w Bełchatowie, ale odbiory powtarzają się co kilka tygodni, bo emulsja zużywa się szybciej niż olej przekładniowy w reduktorze.

Trzeci profil jest logistyczny. Łódź leży u zbiegu A1, A2, S8 i S14, a Piotrków Trybunalski na skrzyżowaniu A1, S8 i S12 — w jednym z największych w kraju zagłębi magazynowych. Stąd biorą się nie tyle duże partie oleju, ile zawartość separatorów olej–woda z placów manewrowych, myjni i stacji paliw, a do tego oleje hydrauliczne z wózków widłowych, ramp i podnośników. Włókiennictwo dokłada oleje sprężarkowe i przekładniowe z parku maszynowego. Pojedyncze ilości są niewielkie, ale punktów odbioru na małym obszarze jest dużo, więc opłaca się łączyć je w jeden kurs.

Kody odpadów, które faktycznie dominują w tym regionie

Profil regionu przekłada się wprost na to, które kody dominują w kartach przekazania. Największy wolumen dają oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe — 13 02 05* dla mineralnych, 13 02 06* dla syntetycznych, w tym sprężarkowych, i 13 02 08* dla pozostałych. Zaraz za nimi idzie hydraulika: 13 01 10*, 13 01 11*, a przy maszynach pracujących w strefach wrażliwych wodnie także 13 01 12* dla olejów biodegradowalnych typu HEES i HETG.

Energetyka dokłada strumień, którego w innych regionach nie ma w tej skali: oleje transformatorowe. Dla jednostek bez PCB właściwy jest kod 13 03 07*, dla transformatorów zawierających PCB — 13 03 01* i zupełnie inna ścieżka zagospodarowania. Rozstrzyga badanie oleju, nie deklaracja: przy urządzeniach z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych bez wyniku laboratoryjnego nie da się tego przesądzić. Pomyłka na tym etapie jest kosztowna, bo obie ścieżki różnią się i technologią, i ceną zagospodarowania.

Poza tym w regularnym obiegu są filtry olejowe 15 02 02*, odpady z czyszczenia zbiorników po substancjach ropopochodnych 16 07 08* oraz uwodnione odpady ciekłe 16 10 01* i 16 10 02. Osobno traktujemy glikole: z pojazdów i maszyn pozadrogowych to 16 01 14* lub 16 01 15, natomiast z instalacji stacjonarnych — układów HVAC, chłodni, pomp ciepła — podgrupa 16 10, ponieważ 16 01 obejmuje wyłącznie pojazdy i maszyny pozadrogowe.

• 13 02 05* i 13 02 06* — oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe z reduktorów przenośników, sprężarek i floty pomocniczej; największy pojedynczy strumień w rejonie Bełchatowa
• 13 01 10* i 13 01 11* — oleje hydrauliczne mineralne i syntetyczne z koparek kołowych, zwałowarek, pras i linii walcowniczych
• 13 01 12* — hydraulika biodegradowalna (HEES, HETG) z maszyn pracujących w strefach wrażliwych wodnie; wymaga osobnego zbiornika, bo nie łączy się jej z olejem mineralnym
• 13 03 07* — oleje transformatorowe bez PCB ze stacji i GPZ-ów; przy starszych jednostkach trzeba wykluczyć 13 03 01*
• 12 01 09* i 12 01 07* — emulsje obróbkowe i ciecze chłodząco-smarujące z obróbki metali w Starachowicach, Kielcach i Ostrowcu Świętokrzyskim
• 13 05 06*, 13 05 07* i 13 05 08* — olej, woda zaolejona i mieszanina z piaskowników z separatorów na placach logistycznych wokół Łodzi i Piotrkowa Trybunalskiego

Jak organizujemy odbiór na tym obszarze

Odbiory w tym regionie obsługujemy z dwóch baz. Z Wałbrzycha do Bełchatowa jest około 270 km trasą S8 i A1, z oddziału w Świdniku do Ostrowca Świętokrzyskiego około 130 km, do Starachowic około 150 km, a do Kielc około 180 km. Łódź i Piotrków Trybunalski leżą mniej więcej w połowie drogi między obiema bazami, więc kurs planujemy z tej, która ma wolny sprzęt właściwej klasy w danym oknie czasowym.

Flota to cysterny ADR klas 3, 8 i 9 — osobno ciecze zapalne, żrące i pozostałe materiały niebezpieczne. Rocznie realizujemy ponad 400 transportów ADR i zagospodarowujemy około 40 000 Mg odpadów. Przy dużych zakładach energetycznych i hutniczych pracujemy zwykle w cyklu zaplanowanym: harmonogram na kwartał, korygowany przed postojami remontowymi, kiedy w krótkim oknie spuszcza się olej z kilku układów naraz. Mniejsze zakłady częściej zamawiają odbiór „na telefon”.

Sam kod odpadu nie rozstrzyga o sposobie przewozu. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny i obowiązek ewidencji w BDO, ale nie przesądza automatycznie o obowiązku przewozu w reżimie ADR — to odrębna ocena dla konkretnej partii, obejmująca numer UN, klasę i grupę pakowania. ADR ustalamy dla konkretnej partii; przy olejach przepracowanych zwykle występuje, przy uwodnionych mieszaninach z separatorów bywa inaczej. Dlatego przed pierwszym odbiorem prosimy o dane o odpadzie, a nie tylko o sam kod.

Dokumentacja BDO: co powstaje przy każdym odbiorze

Każdy odbiór zamyka się kartą przekazania odpadu wystawioną w BDO przed rozpoczęciem transportu. Numer KPO kierowca ma przy sobie, transportujący potwierdza przejęcie ładunku, a przejmujący potwierdza przyjęcie odpadu w systemie. Przed pierwszym zleceniem warto sprawdzić zakres wpisu odbierającego w rejestrze BDO, bo jeżeli przejmujący nie ma wymaganych zezwoleń, odpowiedzialność za odpad zostaje po stronie wytwórcy; transportujący odpowiada odrębnie za sam przewóz bez wpisu do rejestru.

Po stronie zakładu zostaje karta ewidencji odpadów, prowadzona na bieżąco i osobno dla każdego kodu. Roczne sprawozdanie o wytworzonych odpadach składa się do 15 marca za rok poprzedni, a dokumenty ewidencyjne przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym je sporządzono. W praktyce oznacza to, że błędny kod użyty w styczniu wraca do zakładu przy marcowym sprawozdaniu, a potem przy kontroli WIOŚ.

Najczęstsza korekta, jaką robimy przy pierwszym odbiorze w tym regionie, dotyczy właśnie kodów. Emulsja z obrabiarki bywa wpisana jako olej silnikowy, zawartość separatora jako olej hydrauliczny, a glikol z instalacji chłodniczej trafia do podgrupy 16 01 zamiast 16 10. Kod ustalamy na podstawie pochodzenia odpadu i karty charakterystyki wyjściowego produktu, a nie wyglądu cieczy w zbiorniku. Jeżeli w ewidencji widnieje 13 01 07*, jest to pozycja do usunięcia — takiego kodu nie ma w rozporządzeniu.

Progi, czas reakcji i jak zamówić odbiór

Bezpłatny odbiór dotyczy oleju przepracowanego od 500 litrów w jednym punkcie; glikol odbieramy od 200 litrów na odrębnych warunkach. Przy zgłoszeniu potrzebujemy czterech informacji: kodu odpadu albo opisu, z czego odpad pochodzi, jeśli kod nie jest jeszcze ustalony; szacowanej ilości; sposobu magazynowania — zbiornik, mauzer, beczki; oraz warunków dojazdu i możliwości podstawienia cysterny pod punkt zlewu. To wystarcza, żeby wskazać termin i dobrać pojazd właściwej klasy.

Zgłoszenia z regionu przyjmuje centrala w Wałbrzychu pod numerem 74 840 21 91 oraz oddział w Świdniku pod numerem 81 446 91 53. Obsługujemy między innymi Łódź, Piotrków Trybunalski, Bełchatów, Kielce, Starachowice i Ostrowiec Świętokrzyski wraz z otoczeniem przemysłowym tych miast. Firma działa od 1998 roku, czyli 28 lat, i przez ten czas obsługiwała zakłady o skali od jednej hali obróbki metali po kompleks energetyczny.

Odrębnym scenariuszem są zdarzenia nieplanowane: rozszczelniony układ hydrauliczny, awaria zbiornika, konieczność opróżnienia instalacji przed remontem. Wtedy zamiast harmonogramu liczy się dostępność cysterny właściwej klasy i szybkie ustalenie parametrów odpadu. Warto mieć te dane opisane wcześniej — karta charakterystyki oleju, pojemność układu, punkt zlewu — bo skraca to ustalenia z godzin do kilkunastu minut. Cysterny klas 3, 8 i 9 pozwalają obsłużyć większość takich zgłoszeń bez angażowania podwykonawcy.

Najczęstsze pytania

Jaki kod odpadu ma olej hydrauliczny z maszyny odkrywkowej?

Olej hydrauliczny z koparki kołowej, zwałowarki czy prasy klasyfikuje się w podgrupie 13 01: 13 01 10* dla olejów mineralnych, 13 01 11* dla syntetycznych, 13 01 12* dla łatwo biodegradowalnych (HEES, HETG) i 13 01 13* dla pozostałych olejów hydraulicznych. O wyborze decyduje karta charakterystyki zastosowanego oleju, a nie typ maszyny. Kod 13 01 07* nie istnieje w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 10) — jeśli pojawia się w ewidencji zakładu, jest to błąd do poprawienia przed kolejnym sprawozdaniem.

Od jakiej ilości odbiór oleju przepracowanego jest bezpłatny?

RAN-SIGMA sp. z o.o. odbiera olej przepracowany bezpłatnie od 500 litrów zgromadzonych w jednym miejscu. Glikole przyjmujemy od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych. Poniżej tych ilości odbiór jest możliwy, ale rozliczany indywidualnie, ponieważ koszt podstawienia cysterny nie zależy od stopnia jej napełnienia. W regionie łódzkim i świętokrzyskim zakłady zwykle kumulują olej w zbiorniku buforowym i zgłaszają odbiór, gdy uzbiera się partia cysternowa — to obniża liczbę kursów i liczbę kart przekazania odpadu do obsłużenia w BDO.

Czy gwiazdka przy kodzie odpadu oznacza obowiązek transportu w ADR?

Nie. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny i obowiązek prowadzenia ewidencji w BDO, ale nie przesądza automatycznie o obowiązku przewozu w reżimie ADR. To odrębna ocena dla konkretnej partii: numer UN, klasa, grupa pakowania, temperatura zapłonu, zawartość wody. ADR ustalamy dla konkretnej partii; przy olejach przepracowanych zwykle występuje, przy silnie uwodnionych mieszaninach z separatorów bywa inaczej. Dlatego przed pierwszym odbiorem prosimy o dane o odpadzie, a nie wyłącznie o kod z karty ewidencji.

Jak wygląda dokumentacja BDO przy odbiorze odpadów olejowych?

Kartę przekazania odpadu wystawia się w systemie BDO przed rozpoczęciem transportu. Transportujący potwierdza przejęcie ładunku, a przejmujący — przyjęcie odpadu. Po stronie wytwórcy zostaje karta ewidencji odpadów prowadzona na bieżąco, osobno dla każdego kodu. Roczne sprawozdanie o wytworzonych odpadach składa się do 15 marca za rok poprzedni, a dokumenty ewidencyjne przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym je sporządzono. RAN-SIGMA sp. z o.o. działa pod numerem BDO 000011139.

Jakim kodem rozliczyć glikol z instalacji chłodniczej, a jakim z maszyny?

Glikol z układu chłodzenia pojazdu lub maszyny pozadrogowej — koparki, ładowarki, wózka widłowego — klasyfikuje się jako 16 01 14*, gdy zawiera substancje niebezpieczne, albo 16 01 15. Glikol z instalacji stacjonarnej, czyli z układu HVAC, chłodni przemysłowej, pompy ciepła lub obiegu wtórnego, nie należy do podgrupy 16 01: obejmuje ona wyłącznie pojazdy i maszyny pozadrogowe. Dla instalacji stacjonarnych właściwa jest podgrupa 16 10, z rozróżnieniem 16 10 01* i 16 10 02.