Legnica i Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna — oleje z linii produkcji seryjnej

Produkcja seryjna w strefie — skąd się biorą odpady olejowe

Profil zakładów w Legnicy i w podstrefach zarządzanych przez Legnicką SSE to przede wszystkim produkcja seryjna: komponenty dla przemysłu motoryzacyjnego, przetwórstwo tworzyw, obróbka metali i montaż. Wspólny mianownik to maszyny pracujące w ruchu ciągłym, często na trzy zmiany, z przeglądami planowanymi według liczby motogodzin, a nie według kalendarza.

Dla gospodarki odpadami oznacza to strumień przewidywalny co do rytmu, ale niejednorodny co do składu. Wtryskarka oddaje olej hydrauliczny, sprężarkownia — sprężarkowy, centrum obróbcze — emulsję, a stanowisko utrzymania ruchu — filtry i zaolejone czyściwo. Gdy wszystko trafia do jednego zbiornika przy rampie, zakład traci wartość najlepszego strumienia i ma kłopot z ewidencją.

Dlatego porządkowanie odpadów olejowych w takim zakładzie warto zacząć od mapy hali, a nie od cennika: z ilu maszyn i w jakich ilościach powstaje każdy strumień, gdzie stoją pojemniki i kto je opróżnia. Dopiero na tej podstawie da się zaplanować kursy tak, żeby żaden zbiornik nie przekraczał progu przepełnienia między odbiorami.

Wtryskarki i prasy — hydraulika jako główny strumień

W zakładach przetwórstwa tworzyw i tłoczni największą masę daje olej z układów hydraulicznych wtryskarek i pras. Katalogowo to podgrupa 13 01, która obejmuje wyłącznie oleje hydrauliczne: najczęściej spotykane w zakładach to mineralne niezawierające związków chlorowcoorganicznych — 13 01 10* — oraz syntetyczne — 13 01 11*. Katalog ma w tej podgrupie także osobne pozycje, m.in. 13 01 12* dla olejów łatwo biodegradowalnych i 13 01 13* dla innych olejów hydraulicznych. O wyborze decyduje skład oleju w konkretnej partii, a nie typ maszyny ani jej producent.

Wymiana oleju w dużej wtryskarce to zwykle kilkaset litrów jednorazowo, więc zakład z kilkunastoma maszynami osiąga próg 500 litrów w jednym punkcie szybciej, niż wynikałoby z liczby przeglądów. Warto przy tym korzystać z analiz oleju, które w wielu zakładach strefy są standardem: wymiana według stanu oleju zamiast według stałego interwału zmniejsza wolumen odpadu i pozwala przewidzieć termin kursu z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.

Praktyczna zasada dla hali: olej hydrauliczny trzymamy osobno od każdego innego strumienia. Czysty, niezawodniony olej hydrauliczny dobrze nadaje się do regeneracji, a domieszka emulsji albo oleju silnikowego obniża jego wartość i komplikuje klasyfikację. Jeśli w zakładzie pracują maszyny na olejach mineralnych i syntetycznych, opłaca się mieć dla nich dwa oznaczone pojemniki.

Sprężarkownia i przekładnie — podgrupa 13 02, nie 13 01

Sprężarkownia to drugi stały punkt wytwarzania w niemal każdym zakładzie strefy. Olej ze sprężarek śrubowych nie jest olejem hydraulicznym, mimo że często stoi obok w tym samym magazynie odpadów. Jego miejsce to podgrupa 13 02, obejmująca oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe. W sprężarkach śrubowych często pracują oleje syntetyczne, czyli 13 02 06*, a olej mineralny niezawierający związków chlorowcoorganicznych to 13 02 05*. Podgrupa ma też odrębne pozycje dla innych rodzajów olejów, w tym 13 02 08* dla innych olejów silnikowych, przekładniowych i smarowych. Rozstrzyga karta charakterystyki oleju zalanego do sprężarki.

Do tej samej podgrupy trafiają oleje przekładniowe z napędów linii, reduktorów przenośników i robotów. To strumień mniejszy, ale regularny, i w ewidencji łatwo go pomylić z hydrauliką, bo wymiany robi ten sam zespół, tym samym sprzętem, w tym samym oknie postojowym. Pomyłka między podgrupami 13 01 i 13 02 łatwo przenosi się wtedy do kart przekazania i ewidencji.

W praktyce wystarcza prosta reguła dla utrzymania ruchu: zanim olej trafi do pojemnika, patrzymy, z jakiego urządzenia pochodzi. Hydraulika — pojemnik 13 01. Sprężarka, przekładnia, reduktor — pojemnik 13 02. Ten jeden krok przed zlaniem oszczędza późniejszych korekt w ewidencji i sporów o rozliczenie partii.

• 13 01 10*, 13 01 11* — najczęstsze kody hydrauliki wtryskarek, pras i podnośników
• 13 02 05*, 13 02 06* — najczęstsze kody olejów sprężarkowych, przekładniowych i smarowych
• 12 01 09* i 12 01 08* — zużyte emulsje z centrów obróbczych
• 12 01 07* i 12 01 10* — najczęstsze kody olejów obróbkowych bez wody
• 15 02 02* — filtry, czyściwo i sorbenty zanieczyszczone olejem

Cztery pojemniki w hali — jak rozdzielić strumienie

Centra obróbcze i tokarki dają zużytą ciecz chłodząco-smarującą, czyli odpad z grupy 12, a nie 13: emulsje bez chlorowców to 12 01 09*, z chlorowcami 12 01 08*. Olej obróbkowy bez wody to najczęściej 12 01 07* (mineralny, bez chlorowców) albo 12 01 10* (syntetyczny) — dokładny kod zależy od składu. Emulsja jest w przeważającej części wodą, więc w zbiorniku z olejem hydraulicznym nie powinna się znaleźć nigdy — taka mieszanina traci przydatność do regeneracji.

Najprostszy układ, który sprawdza się w zakładach strefy, to cztery oznaczone pojemniki ustawione w jednym miejscu magazynowania odpadów: olej hydrauliczny, olej sprężarkowy i przekładniowy, emulsja oraz odpady stałe — filtry, czyściwo i sorbenty; zanieczyszczone olejem, czyli substancją niebezpieczną, mają kod 15 02 02*. Każdy szczelny, pod zadaszeniem, na podłożu umożliwiającym zebranie wycieku i z czytelnym opisem kodu.

Taki układ porządkuje też dokumentację. Każdy kod to osobna pozycja w ewidencji, a karta przekazania dotyczy jednego kodu odpadu, więc stan każdego pojemnika da się w każdej chwili porównać z kartami. Przy kontroli albo audycie klienta zakład pokazuje wtedy prosty obraz: cztery strumienie, cztery kody, cztery historie odbiorów, bez mieszanin, które trzeba tłumaczyć po fakcie.

Odbiory cykliczne przy ruchu ciągłym — dojazd z Wałbrzycha

Najbliższa Legnicy i podstrefom LSSE jest siedziba RAN-SIGMA przy ul. Wrocławskiej 142A w Wałbrzychu. Olej przepracowany odbieramy bezpłatnie od 500 litrów w jednym punkcie; glikol od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych, a emulsje wyceniamy osobno.

Przy produkcji trzyzmianowej najlepiej działa harmonogram cykliczny dopasowany do dwóch rytmów zakładu. Pierwszy to tempo napełniania pojemników w normalnej pracy, które dział utrzymania ruchu zna z bieżących odczytów poziomu. Drugi to planowane postoje, zwykle latem i na przełomie roku, kiedy wymiany w wielu maszynach kumulują się w kilku dniach i powstaje największa partia oleju w roku.

Przed pierwszym kursem warto uzgodnić formalności: przepustkę i szkolenie stanowiskowe dla kierowcy, miejsce załadunku oraz numer rejestrowy odbierającego — w przypadku RAN-SIGMA to BDO 000011139. Kartę przekazania sporządza w BDO zakład przekazujący, zanim cysterna ruszy; po przyjęciu partii przejmujący potwierdza przejęcie, a gdy zważona masa różni się od podanej — koryguje ją w karcie. Klasyfikację przewozową ustalamy osobno dla każdej partii, bo gwiazdka przy kodzie nie przesądza jeszcze o reżimie ADR. Zgłoszenia przyjmuje centrala w Wałbrzychu: 74 840 21 91.

Najczęstsze pytania

Jaki kod odpadu ma zużyty olej z wtryskarki?

Olej z układu hydraulicznego wtryskarki należy do podgrupy 13 01, która obejmuje wyłącznie oleje hydrauliczne. Najczęściej będzie to 13 01 10* dla oleju mineralnego niezawierającego związków chlorowcoorganicznych albo 13 01 11* dla syntetycznego; katalog przewiduje też m.in. 13 01 12* dla olejów łatwo biodegradowalnych i 13 01 13* dla innych olejów hydraulicznych. O wyborze decyduje skład oleju w partii, a nie typ maszyny. Olej hydrauliczny warto trzymać w osobnym pojemniku, bo czysty lepiej nadaje się do regeneracji niż wymieszany z olejem sprężarkowym czy emulsją.

Czy olej ze sprężarki śrubowej można wpisać jako olej hydrauliczny?

Nie. Olej sprężarkowy należy do podgrupy 13 02, a nie 13 01, która obejmuje wyłącznie hydraulikę. Olej syntetyczny, częsty w sprężarkach śrubowych, to 13 02 06*, a mineralny bez związków chlorowcoorganicznych 13 02 05*; dla innych olejów silnikowych, przekładniowych i smarowych katalog przewiduje m.in. 13 02 08*. Do tej samej podgrupy trafiają oleje przekładniowe z napędów linii i reduktorów. Pomylenie tych dwóch podgrup to jeden z najczęstszych błędów w kartach przekazania odpadu w zakładach produkcyjnych.

Czy zużytą emulsję z centrum obróbczego można zlać do zbiornika z olejem?

Nie należy tego robić. Emulsja z obróbki metali to odpad z grupy 12 — bez chlorowców 12 01 09*, z chlorowcami 12 01 08* — i jest w przeważającej części wodą. Zlana do zbiornika z olejem hydraulicznym pozbawia całą zawartość przydatności do regeneracji, a ewidencja traci związek ze źródłem powstania każdego z odpadów. Emulsję trzyma się w osobnym pojemniku i odbiera osobno, a wycena jest odrębna od oleju.

Jak często odbierać olej z zakładu pracującego na trzy zmiany?

Najlepiej w stałym harmonogramie dopasowanym do tempa napełniania pojemników, a nie do sztywnej daty w miesiącu. Regularny odczyt poziomu w większych zbiornikach pozwala zamówić kurs, zanim pojemnik zbliży się do progu przepełnienia. Osobno planujemy postoje, zwykle latem i na przełomie roku, bo wtedy wymiany w wielu maszynach kumulują się w kilku dniach i powstaje największa partia oleju w roku.

Ile kosztuje odbiór oleju z zakładu w Legnicy?

Olej przepracowany RAN-SIGMA odbiera bezpłatnie od 500 litrów zgromadzonych w jednym punkcie. Mniejsze partie wyceniamy indywidualnie albo dopinamy do trasy przebiegającej w pobliżu. Zakład w strefie zwykle oddaje kilka strumieni naraz, więc w jednej wycenie rozpisujemy każdy osobno: glikol od 200 litrów na odrębnych warunkach cenowych, emulsje z obróbki metali osobno, a filtry i czyściwo jako odrębną pozycję.