Legnica i Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna — oleje z linii produkcji seryjnej

Produkcja seryjna w strefie — skąd się biorą odpady olejowe

Profil zakładów w Legnicy i w podstrefach zarządzanych przez Legnicką SSE to przede wszystkim produkcja seryjna: komponenty dla przemysłu motoryzacyjnego, przetwórstwo tworzyw, obróbka metali i montaż. Wspólny mianownik to maszyny pracujące w ruchu ciągłym, często na trzy zmiany, z przeglądami planowanymi według liczby motogodzin, a nie według kalendarza.

Dla gospodarki odpadami oznacza to strumień przewidywalny co do rytmu, ale niejednorodny co do składu. Wtryskarka oddaje olej hydrauliczny, sprężarkownia — sprężarkowy, centrum obróbcze — emulsję, a stanowisko utrzymania ruchu — filtry i zaolejone czyściwo. Gdy wszystko trafia do jednego zbiornika przy rampie, zakład traci wartość najlepszego strumienia i ma kłopot z ewidencją.

Dlatego porządkowanie odpadów olejowych w takim zakładzie warto zacząć od mapy hali, a nie od cennika: z ilu maszyn i w jakich ilościach powstaje każdy strumień, gdzie stoją pojemniki i kto je opróżnia. Dopiero na tej podstawie da się zaplanować kursy tak, żeby żaden zbiornik nie przekraczał progu przepełnienia między odbiorami.

Wtryskarki i prasy — hydraulika jako główny strumień

W zakładach przetwórstwa tworzyw i tłoczni największą masę daje olej z układów hydraulicznych wtryskarek i pras. Katalogowo to podgrupa 13 01, która obejmuje wyłącznie oleje hydrauliczne: najczęściej spotykane w zakładach to mineralne niezawierające związków chlorowcoorganicznych — 13 01 10* — oraz syntetyczne — 13 01 11*. Katalog ma w tej podgrupie także osobne pozycje, m.in. 13 01 12* dla olejów łatwo biodegradowalnych i 13 01 13* dla innych olejów hydraulicznych. O wyborze decyduje skład oleju w konkretnej partii, a nie typ maszyny ani jej producent.

Wymiana oleju w dużej wtryskarce to zwykle kilkaset litrów jednorazowo, więc zakład z kilkunastoma maszynami osiąga próg 500 litrów w jednym punkcie szybciej, niż wynikałoby z liczby przeglądów. Warto przy tym korzystać z analiz oleju, które w wielu zakładach strefy są standardem: wymiana według stanu oleju zamiast według stałego interwału zmniejsza wolumen odpadu i pozwala przewidzieć termin kursu z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.

Praktyczna zasada dla hali: olej hydrauliczny trzymamy osobno od każdego innego strumienia. Czysty, niezawodniony olej hydrauliczny dobrze nadaje się do regeneracji, a domieszka emulsji albo oleju silnikowego obniża jego wartość i komplikuje klasyfikację. Jeśli w zakładzie pracują maszyny na olejach mineralnych i syntetycznych, opłaca się mieć dla nich dwa oznaczone pojemniki.

Sprężarkownia i przekładnie — podgrupa 13 02, nie 13 01

Sprężarkownia to drugi stały punkt wytwarzania w niemal każdym zakładzie strefy. Olej ze sprężarek śrubowych nie jest olejem hydraulicznym, mimo że często stoi obok w tym samym magazynie odpadów. Jego miejsce to podgrupa 13 02, obejmująca oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe. W sprężarkach śrubowych często pracują oleje syntetyczne, czyli 13 02 06*, a olej mineralny niezawierający związków chlorowcoorganicznych to 13 02 05*. Podgrupa ma też odrębne pozycje dla innych rodzajów olejów, w tym 13 02 08* dla innych olejów silnikowych, przekładniowych i smarowych. Rozstrzyga karta charakterystyki oleju zalanego do sprężarki.

Do tej samej podgrupy trafiają oleje przekładniowe z napędów linii, reduktorów przenośników i robotów. To strumień mniejszy, ale regularny, i w ewidencji łatwo go pomylić z hydrauliką, bo wymiany robi ten sam zespół, tym samym sprzętem, w tym samym oknie postojowym. Pomyłka między podgrupami 13 01 i 13 02 łatwo przenosi się wtedy do kart przekazania i ewidencji.

W praktyce wystarcza prosta reguła dla utrzymania ruchu: zanim olej trafi do pojemnika, patrzymy, z jakiego urządzenia pochodzi. Hydraulika — pojemnik 13 01. Sprężarka, przekładnia, reduktor — pojemnik 13 02. Ten jeden krok przed zlaniem oszczędza późniejszych korekt w ewidencji i sporów o rozliczenie partii.

• 13 01 10*, 13 01 11* — najczęstsze kody hydrauliki wtryskarek, pras i podnośników
• 13 02 05*, 13 02 06* — najczęstsze kody olejów sprężarkowych, przekładniowych i smarowych
• 12 01 09* i 12 01 08* — zużyte emulsje z centrów obróbczych
• 12 01 07* i 12 01 10* — najczęstsze kody olejów obróbkowych bez wody
• 15 02 02* — filtry, czyściwo i sorbenty zanieczyszczone olejem

Cztery pojemniki w hali — jak rozdzielić strumienie

Centra obróbcze i tokarki dają zużytą ciecz chłodząco-smarującą, czyli odpad z grupy 12, a nie 13: emulsje bez chlorowców to 12 01 09*, z chlorowcami 12 01 08*. Olej obróbkowy bez wody to najczęściej 12 01 07* (mineralny, bez chlorowców) albo 12 01 10* (syntetyczny) — dokładny kod zależy od składu. Emulsja jest w przeważającej części wodą, więc w zbiorniku z olejem hydraulicznym nie powinna się znaleźć nigdy — taka mieszanina traci przydatność do regeneracji.

Najprostszy układ, który sprawdza się w zakładach strefy, to cztery oznaczone pojemniki ustawione w jednym miejscu magazynowania odpadów: olej hydrauliczny, olej sprężarkowy i przekładniowy, emulsja oraz odpady stałe — filtry, czyściwo i sorbenty; zanieczyszczone olejem, czyli substancją niebezpieczną, mają kod 15 02 02*. Każdy szczelny, pod zadaszeniem, na podłożu umożliwiającym zebranie wycieku i z czytelnym opisem kodu.

Taki układ porządkuje też dokumentację. Każdy kod to osobna pozycja w ewidencji, a karta przekazania dotyczy jednego kodu odpadu, więc stan każdego pojemnika da się w każdej chwili porównać z kartami. Przy kontroli albo audycie klienta zakład pokazuje wtedy prosty obraz: cztery strumienie, cztery kody, cztery historie odbiorów, bez mieszanin, które trzeba tłumaczyć po fakcie.

Odbiory cykliczne przy ruchu ciągłym — dojazd z Wałbrzycha

Najbliższa Legnicy i podstrefom LSSE jest siedziba RAN-SIGMA przy ul. Wrocławskiej 142A w Wałbrzychu. Olej przepracowany odbieramy bezpłatnie od 500 litrów w jednym punkcie; glikol od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych, a emulsje wyceniamy osobno.

Przy produkcji trzyzmianowej najlepiej działa harmonogram cykliczny dopasowany do dwóch rytmów zakładu. Pierwszy to tempo napełniania pojemników w normalnej pracy, które dział utrzymania ruchu zna z bieżących odczytów poziomu. Drugi to planowane postoje, zwykle latem i na przełomie roku, kiedy wymiany w wielu maszynach kumulują się w kilku dniach i powstaje największa partia oleju w roku.

Przed pierwszym kursem warto uzgodnić formalności: przepustkę i szkolenie stanowiskowe dla kierowcy, miejsce załadunku oraz numer rejestrowy odbierającego — w przypadku RAN-SIGMA to BDO 000011139. Kartę przekazania sporządza w BDO zakład przekazujący, zanim cysterna ruszy; po przyjęciu partii przejmujący potwierdza przejęcie; jeśli zważona masa różni się od podanej, wpisuje masę faktyczną albo odrzuca kartę do korekty przez przekazującego. Klasyfikację przewozową ustalamy osobno dla każdej partii, bo gwiazdka przy kodzie nie przesądza jeszcze o reżimie ADR. Zgłoszenia przyjmuje centrala w Wałbrzychu: 74 840 21 91.

Najczęstsze pytania

Jaki kod odpadu ma zużyty olej z wtryskarki?

Olej z układu hydraulicznego wtryskarki należy do podgrupy 13 01, która obejmuje wyłącznie oleje hydrauliczne. Najczęściej będzie to 13 01 10* dla oleju mineralnego niezawierającego związków chlorowcoorganicznych albo 13 01 11* dla syntetycznego; katalog przewiduje też m.in. 13 01 12* dla olejów łatwo biodegradowalnych i 13 01 13* dla innych olejów hydraulicznych. O wyborze decyduje skład oleju w partii, a nie typ maszyny. Olej hydrauliczny warto trzymać w osobnym pojemniku, bo czysty lepiej nadaje się do regeneracji niż wymieszany z olejem sprężarkowym czy emulsją.

Czy olej ze sprężarki śrubowej można wpisać jako olej hydrauliczny?

Nie. Olej sprężarkowy należy do podgrupy 13 02, a nie 13 01, która obejmuje wyłącznie hydraulikę. Olej syntetyczny, częsty w sprężarkach śrubowych, to 13 02 06*, a mineralny bez związków chlorowcoorganicznych 13 02 05*; dla innych olejów silnikowych, przekładniowych i smarowych katalog przewiduje m.in. 13 02 08*. Do tej samej podgrupy trafiają oleje przekładniowe z napędów linii i reduktorów. Pomylenie tych dwóch podgrup to jeden z najczęstszych błędów w kartach przekazania odpadu w zakładach produkcyjnych.

Czy zużytą emulsję z centrum obróbczego można zlać do zbiornika z olejem?

Nie należy tego robić. Emulsja z obróbki metali to odpad z grupy 12 — bez chlorowców 12 01 09*, z chlorowcami 12 01 08* — i jest w przeważającej części wodą. Zlana do zbiornika z olejem hydraulicznym pozbawia całą zawartość przydatności do regeneracji, a ewidencja traci związek ze źródłem powstania każdego z odpadów. Emulsję trzyma się w osobnym pojemniku i odbiera osobno, a wycena jest odrębna od oleju.

Jak często odbierać olej z zakładu pracującego na trzy zmiany?

Najlepiej w stałym harmonogramie dopasowanym do tempa napełniania pojemników, a nie do sztywnej daty w miesiącu. Regularny odczyt poziomu w większych zbiornikach pozwala zamówić kurs, zanim pojemnik zbliży się do progu przepełnienia. Osobno planujemy postoje, zwykle latem i na przełomie roku, bo wtedy wymiany w wielu maszynach kumulują się w kilku dniach i powstaje największa partia oleju w roku.

Ile kosztuje odbiór oleju z zakładu w Legnicy?

Olej przepracowany RAN-SIGMA odbiera bezpłatnie od 500 litrów zgromadzonych w jednym punkcie. Mniejsze partie wyceniamy indywidualnie albo dopinamy do trasy przebiegającej w pobliżu. Zakład w strefie zwykle oddaje kilka strumieni naraz, więc w jednej wycenie rozpisujemy każdy osobno: glikol od 200 litrów na odrębnych warunkach cenowych, emulsje z obróbki metali osobno, a filtry i czyściwo jako odrębną pozycję.