Kamieniołomy i zakłady kruszyw — Strzegom, Strzelin i przygotowanie maszyn do zimy

Dwa źródła oleju w jednym zakładzie

Kamieniołom z zakładem przeróbczym łączy dwa światy. Na dnie wyrobiska pracują maszyny mobilne: ładowarki kołowe, koparki i wozidła technologiczne. Na górze stoi instalacja stacjonarna: kruszarki szczękowe i stożkowe, przesiewacze, przenośniki taśmowe i ich napędy. Obie części mają własne układy olejowe, własny rytm przeglądów i często innych ludzi odpowiedzialnych za serwis.

Dla ewidencji odpadów ta granica ma znaczenie. Maszyny mobilne należą do kategorii pojazdów i maszyn pozadrogowych, więc część odpadów z ich obsługi trafia do grupy 16 01. Instalacja przeróbcza jest urządzeniem stacjonarnym — jej filtry czy płyny klasyfikuje się według innych pozycji katalogu. Ten sam pracownik utrzymania ruchu może jednego dnia wymieniać filtr w ładowarce i w kruszarce, a każdy z tych filtrów będzie innym odpadem.

Dlatego przy porządkowaniu gospodarki olejowej w zakładzie kruszyw warto zacząć od podziału na dwie listy: maszyny mobilne i instalacja stacjonarna. Do każdej z nich przypisuje się pojemniki, kody i osobę, która pilnuje ich napełnienia. Reszta — harmonogram odbiorów, karty przekazania, sprawozdawczość — wynika już z tego podziału.

Hydraulika ładowarek i kruszarek — podgrupa 13 01

Największą objętość oleju w zakładzie kruszyw dają zwykle układy hydrauliczne: ładowarek, koparek, kruszarek stożkowych z hydraulicznym ustawianiem szczeliny i mobilnych zestawów kruszących. Olej z tych układów należy do podgrupy 13 01, która obejmuje wyłącznie oleje hydrauliczne. Najczęściej spotykane kody to 13 01 10* dla olejów mineralnych niezawierających związków chlorowcoorganicznych i 13 01 11* dla syntetycznych.

Bywa, że w maszynach pracujących w pobliżu wód stosuje się oleje łatwo biodegradowalne — dla nich katalog przewiduje osobną pozycję 13 01 12*. Przy doborze kodu uwzględnia się źródło powstania odpadu oraz jego rzeczywisty skład i właściwości; karta charakterystyki oleju jest pomocna, lecz sam typ maszyny nie rozstrzyga. Gdy w zakładzie pracują maszyny na różnych olejach hydraulicznych, każdy rodzaj warto zbierać osobno.

Hydraulika w kamieniołomie pracuje w pyle, wibracjach i przy dużych wahaniach temperatury, więc olej zużywa się szybciej i częściej zawiera zanieczyszczenia stałe. Dla odbioru nie zmienia to kodu, ale ma znaczenie dla oceny jakości partii.

• 13 01 10*, 13 01 11* — najczęstsze kody hydrauliki ładowarek, koparek i kruszarek
• 13 01 12* — oleje hydrauliczne łatwo biodegradowalne
• 13 02 05*, 13 02 06* — oleje silnikowe i przekładniowe
• 16 01 07* — filtry olejowe z maszyn mobilnych
• 15 02 02* — czyściwo, sorbenty i filtry z instalacji stacjonarnej
• 16 01 14* i 16 01 15 — płyny chłodnicze z maszyn mobilnych

Przekładnie przenośników, silniki i filtry

Przenośniki taśmowe, przesiewacze i napędy kruszarek mają przekładnie i reduktory, a maszyny mobilne — silniki wysokoprężne i skrzynie biegów. Oleje silnikowe i przekładniowe należą do podgrupy 13 02: mineralne niezawierające związków chlorowcoorganicznych to najczęściej 13 02 05*, syntetyczne 13 02 06*, a dla innych olejów silnikowych, przekładniowych i smarowych katalog przewiduje m.in. 13 02 08*.

Filtry trzeba rozdzielić według źródła. Filtry olejowe z obsługi ładowarek, koparek i wozideł, czyli maszyn pozadrogowych, mają w katalogu pozycję 16 01 07*. Filtry z instalacji stacjonarnej, nieujęte w innych grupach, oraz czyściwo i sorbenty zanieczyszczone olejem to 15 02 02*. Najprościej trzymać dwa oznaczone pojemniki: jeden przy warsztacie maszyn mobilnych, drugi przy instalacji przeróbczej.

Podobnie z płynem chłodniczym. Spuszczony z ładowarki czy wozidła należy do grupy pojazdowej: 16 01 14*, gdy zawiera substancje niebezpieczne, albo 16 01 15 w pozostałych przypadkach. Glikol odbieramy od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych. Płynu chłodniczego nie wlewa się do pojemnika z olejem przepracowanym.

Zimowy postój — jedna duża partia zamiast wielu małych

Produkcja kruszyw ma wyraźną sezonowość. Zimą część zakładów ogranicza pracę albo zatrzymuje instalację przeróbczą, a postój wykorzystuje się na przeglądy i remonty. To moment, w którym w kilka tygodni wymienia się olej w wielu maszynach naraz — i w którym powstaje największa partia odpadów olejowych w roku.

Przygotowanie do zimy warto więc zaplanować razem z odbiorem. Przed planowanym postojem dobrze jest opróżnić zbiornik z oleju zebranego w sezonie, żeby zmieścił olej z remontów. Jeśli przeglądy obejmą wiele maszyn, można rozważyć dodatkowy pojemnik albo dzierżawę zbiornika na olej odpadowy na czas remontów. Dobrze jest też z wyprzedzeniem sprawdzić, ile miejsca zostało w pojemnikach na filtry i czyściwo, bo podczas remontów ich przybywa równie szybko jak oleju.

Zima to też okres, w którym trudniej o dojazd. Drogi technologiczne w kamieniołomie bywają nieutwardzone i śliskie, a cysterna nie powinna wjeżdżać na dno wyrobiska. Zbiornik na olej przepracowany najlepiej ustawić przy zakładzie przeróbczym albo przy bramie, na utwardzonym placu, do którego pojazd dojedzie niezależnie od pogody.

Odbiory z Wałbrzycha — planowanie pod sezon

Dla zakładów w rejonie Strzegomia i Strzelina najbliższa jest siedziba RAN-SIGMA przy ul. Wrocławskiej 142A w Wałbrzychu. Olej przepracowany odbieramy bezpłatnie od 500 litrów w jednym punkcie. Mniejsze partie wyceniamy indywidualnie albo dołączamy do trasy zbiorczej, co obniża koszt, ale nie czyni odbioru bezpłatnym.

W zakładzie kruszyw najlepiej sprawdza się harmonogram dopasowany do sezonu: rzadsze odbiory w pełni produkcji, gdy olej zbiera się równomiernie, i zaplanowany odbiór przed zimowym postojem oraz po jego zakończeniu. Filtry, czyściwo i płyny z maszyn mogą jechać tym samym kursem co olej — w osobnych pojemnikach i na osobnych kartach przekazania.

Kartę przekazania odpadu w BDO sporządza zakład przekazujący przed rozpoczęciem transportu, a przejmujący po przyjęciu partii potwierdza przejęcie; jeśli zważona masa różni się od podanej, wpisuje masę faktyczną albo odrzuca kartę do korekty przez przekazującego. Klasyfikację przewozową ustala się dla każdej partii osobno, bo gwiazdka przy kodzie nie przesądza o reżimie ADR. Wycena zwykle w 24 godziny; zgłoszenia przyjmuje centrala w Wałbrzychu: 74 840 21 91.

Najczęstsze pytania

Jaki kod ma olej hydrauliczny z kruszarki lub ładowarki?

Olej z układu hydraulicznego należy do podgrupy 13 01, niezależnie od tego, czy pochodzi z ładowarki, koparki, czy z kruszarki stożkowej. Najczęściej będzie to 13 01 10* dla oleju mineralnego niezawierającego związków chlorowcoorganicznych albo 13 01 11* dla syntetycznego; dla olejów łatwo biodegradowalnych katalog przewiduje 13 01 12*. Przy doborze kodu uwzględnia się źródło powstania odpadu oraz jego rzeczywisty skład i właściwości; karta charakterystyki oleju jest pomocna, lecz sam typ maszyny nie rozstrzyga.

Czy filtr z ładowarki i filtr z kruszarki to ten sam odpad?

Nie. Ładowarka, koparka i wozidło to maszyny pozadrogowe, więc filtry olejowe z ich obsługi mają kod 16 01 07* z grupy pojazdowej. Filtry z instalacji stacjonarnej — kruszarek, przesiewaczy, napędów przenośników — klasyfikuje się jako 15 02 02*, czyli materiały filtracyjne nieujęte w innych grupach, razem z czyściwem i sorbentami. W zakładzie warto trzymać dla nich dwa osobne, oznaczone pojemniki.

Kiedy najlepiej zaplanować odbiór oleju z kamieniołomu?

Najlepiej przed zimowym postojem i po nim. Przed postojem zbiornik powinien zostać opróżniony z oleju zebranego w sezonie, żeby zmieścić olej z przeglądów i remontów. Po zakończeniu remontów odbiera się największą partię w roku. W pełni sezonu produkcyjnego wystarczą rzadsze kursy, dopasowane do tempa napełniania zbiornika. Taki harmonogram ogranicza liczbę wizyt i ryzyko przepełnienia. Termin odbioru przed postojem warto ustalić z kilkutygodniowym wyprzedzeniem, razem z planem remontów.

Czy cysterna może podjechać pod maszynę na dnie wyrobiska?

Nie powinna. Drogi technologiczne w kamieniołomie bywają nieutwardzone, strome i — zwłaszcza zimą — śliskie. Olej z maszyn pracujących w wyrobisku zbiera się do zbiornika ustawionego na utwardzonym placu przy zakładzie przeróbczym albo przy bramie, w miejscu, do którego pojazd dojedzie niezależnie od pogody. To ułatwia też zaplanowanie kursu i skraca czas załadunku. Przy zbiorniku dobrze jest zostawić miejsce na manewr pojazdu i swobodny dostęp do króćca spustowego.

Ile kosztuje odbiór oleju z zakładu kruszyw?

Olej przepracowany RAN-SIGMA odbiera bezpłatnie od 500 litrów zgromadzonych w jednym punkcie. Mniejsze partie, filtry, czyściwo i płyny z maszyn wyceniamy indywidualnie, a glikol od 200 litrów — na odrębnych warunkach cenowych. Wycena zwykle w 24 godziny. Przy zakładach, które oddają olej sezonowo, łatwiej osiągnąć próg, łącząc olej z kilku miesięcy w jednym zbiorniku. Próg 500 litrów liczy się w jednym punkcie odbioru, więc olej z wyrobiska i z instalacji warto zbierać w jednym miejscu.

Czy płyn chłodniczy z wozidła można wlać do zbiornika z olejem?

Nie. Płyn chłodniczy z maszyn mobilnych to osobny odpad z grupy pojazdowej: 16 01 14*, gdy zawiera substancje niebezpieczne, albo 16 01 15 w pozostałych przypadkach. Wlany do zbiornika z olejem tworzy mieszaninę, którą trudniej poprawnie opisać, i obniża przydatność oleju do regeneracji. Płyn chłodniczy zbiera się w osobnym, oznaczonym pojemniku i odbiera osobno. Na pojemniku warto zapisać, z której maszyny pochodzi płyn, co ułatwia ewidencję i wycenę.