Odbiór oleju przepracowanego i odpadów olejowych — Kujawy i Pomorze

Skąd bierze się kujawsko-pomorski strumień odpadów olejowych

Region ma cztery wyraźne ośrodki ciężaru przemysłowego i każdy wnosi inny rodzaj odpadu. Włocławek to chemia — jeden z największych w kraju kompleksów nawozowych i tworzywowych. Inowrocław to przemysł sodowy i solny, pracujący na instalacjach ciągłych. Bydgoszcz skupia zakłady maszynowe i elektroniczne, Grudziądz — motoryzacyjne. W efekcie w zgłoszeniach z tego obszaru olej rzadko pojawia się jako czysta faza. Dominują media, w których olej jest tylko jednym ze składników: emulsje, ciecze chłodząco-smarujące i wody poprocesowe.

Instalacje chemiczne we Włocławku i sodowe w Inowrocławiu pracują w ruchu ciągłym, więc ich odpady powstają równomiernie przez cały rok, a nie skokowo przy postojach remontowych. Część tych mediów ma kod źródłowy w grupie 07 (wodne roztwory przemywowe z produkcji chemicznej); podgrupę 16 10 stosuje się do uwodnionych odpadów ciekłych przekazywanych do zagospodarowania poza zakładem, gdy kod procesowy nie ma zastosowania. Kod ustalamy przed pierwszym odbiorem, na podstawie opisu procesu.

Bydgoszcz, Toruń i Grudziądz dają drugi filar: obróbkę skrawaniem, tłocznie i montaż. Zakład średniej wielkości z kilkunastoma centrami obróbczymi wypracowuje w tym modelu rzędu 60–120 m³ samych emulsji rocznie, wymienianych partiami przy każdej wymianie kąpieli. Do tego dochodzi olej hydrauliczny z pras i sprężarkowy z kompresorowni, oddawany rzadziej, ale w większych jednorazowych objętościach.

Kody odpadów, które realnie dominują w regionie

Nie ma sensu wpisywać do umowy całego katalogu odpadów olejowych. W zakładach kujawsko-pomorskich powtarza się kilkanaście pozycji i to one decydują o doborze cysterny, sposobie odbioru i cenie. Poniżej sześć grup, które w tym regionie widzimy najczęściej, uszeregowanych mniej więcej według tonażu. W innym województwie kolejność wyglądałaby inaczej — tutaj na czele są media obróbkowe i fazy wodne, a nie oleje z maszyn ciężkich.

Poza tą szóstką pojawiają się filtry olejowe 15 02 02* — zawsze jako odpad stały, odbierany osobno od cysterny — oraz 16 07 08*, czyli odpady z czyszczenia zbiorników po ropopochodnych, zwykle przy remontach zbiorników technologicznych i baz paliwowych. Oleje transformatorowe 13 03 07* zdarzają się przy wymianach w stacjach zakładowych, ale to strumień okazjonalny, liczony w pojedynczych transportach rocznie, a nie w stałym harmonogramie.

Najczęstszy błąd w zgłoszeniach z regionu to wrzucenie do jednego kodu emulsji obróbkowej i wody z separatora. To dwa różne strumienie: pierwszy powstaje w procesie technologicznym, drugi na infrastrukturze odwodnieniowej, mają inny skład i inną ścieżkę zagospodarowania. Drugi błąd to opis „olej odpadowy” bez kodu — w e-KPO trzeba podać konkretną pozycję katalogu z rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 10).

• 12 01 09* — odpady z obróbki metali: emulsje i roztwory niezawierające chlorowców. Największy pojedynczy strumień w Bydgoszczy, Toruniu i Grudziądzu.
• 12 01 07* — oleje mineralne z obróbki skrawaniem bez chlorowców: cięcie, szlifowanie, gwintowanie, toczenie.
• 16 10 01* i 16 10 02 — uwodnione odpady ciekłe: popłuczyny, kondensaty i wody poprocesowe z instalacji chemicznych i sodowych; kod zależy od tego, czy partia zawiera substancje niebezpieczne.
• 13 01 10* i 13 01 11* — oleje hydrauliczne mineralne i syntetyczne z pras, wtryskarek i linii pakujących.
• 13 02 05*, 13 02 06*, 13 02 08* — oleje silnikowe, przekładniowe i sprężarkowe ze sprężarkowni, przekładni i flot zakładowych.
• 13 05 06*, 13 05 07*, 13 05 08* — zawartość separatorów: olej, woda zaolejona i mieszanina z piaskowników z placów manewrowych, myjni i baz transportowych.

Fazy wodne: wycena zaczyna się od próbki, a nie od cennika

Zużyta emulsja to zwykle 85–95% wody i kilka procent oleju z pakietem dodatków. Czysty olej przepracowany 13 02 05* można skierować do rafinacji wtórnej; emulsji nie da się. Dlatego przed pierwszym odbiorem prosimy o próbkę albo o dane zużytej kąpieli — interesuje nas zawartość oleju, pH, obecność chlorowców i biocydów. Na tej podstawie ustalamy, czy partia jedzie jako odpad płynny do przerobu, czy wymaga wcześniejszego rozdziału faz.

Najkosztowniejszy błąd magazynowy to zlanie oleju hydraulicznego do zbiornika z emulsją. 500 litrów czystego oleju ma wartość surowcową; te same 500 litrów rozpuszczone w 5 m³ emulsji jest już wyłącznie kosztem zagospodarowania całej objętości. Osobny zbiornik na olej, osobny na emulsję i osobny pojemnik na filtry to najprostsza rzecz, jaką wytwórca może zrobić dla własnego budżetu odpadowego — i pierwsza, o którą pyta inspektor przy oględzinach.

Gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny i obowiązek pełnej ewidencji w BDO, ale nie przesądza automatycznie o przewozie w reżimie ADR. To odrębna ocena dla konkretnej partii: numer UN, klasa i grupa pakowania wynikają ze składu i właściwości materiału, nie z samego kodu odpadu. ADR ustalamy dla konkretnej partii; przy olejach przepracowanych zwykle występuje, przy silnie uwodnionych emulsjach bywa inaczej. Flota RAN-SIGMA obejmuje cysterny ADR klas 3, 8 i 9.

Jak wygląda odbiór na Kujawach i Pomorzu w praktyce

Region ma wyjątkowo zwartą geografię odbiorową. Pętla Włocławek – Inowrocław – Bydgoszcz – Grudziądz to około 180 km w jedną stronę. Jedna cysterna obsługuje w takim kursie cztery zakłady w ciągu dnia, z osobną kartą przekazania odpadów dla każdego z nich. To skraca czas oczekiwania: zakład z 1 000 litrów nie czeka na zapełnienie własnego kursu, tylko wchodzi w trasę zbiorczą.

Z centrali w Wałbrzychu do głównych miast regionu jest 330–420 km drogą, z oddziału w Świdniku odległości są zbliżone. Przy takich dystansach nie jeździmy po pojedyncze beczki — dlatego bezpłatny odbiór oleju zaczyna się od 500 litrów, a glikol przyjmujemy od 200 litrów na odrębnych warunkach. Standardowy czas realizacji zgłoszenia to 3–5 dni roboczych, a przy stałej umowie ustalamy harmonogram z datami znanymi z góry. Rocznie realizujemy ponad 400 transportów ADR i zagospodarowujemy około 40 000 Mg odpadów.

Osobna uwaga dla zakładów spożywczych i przetwórczych, których na Kujawach nie brakuje: glikol z instalacji stacjonarnych — chłodni, agregatów, central HVAC, pomp ciepła — nie należy do podgrupy 16 01. Ta obejmuje wyłącznie pojazdy i maszyny pozadrogowe. Płyn z instalacji stacjonarnej klasyfikuje się w podgrupie 16 10, a zlany z pojazdu — jako 16 01 14* albo 16 01 15. Pomyłka w tym miejscu jest widoczna w BDO przy pierwszej kontroli.

Dokumentacja BDO — co musi się zgadzać po stronie wytwórcy

Przed transportem wytwórca generuje w BDO kartę przekazania odpadów, transportujący ją potwierdza, a przejmujący potwierdza przyjęcie po zakończeniu przewozu. Numer rejestrowy odbierającego warto sprawdzić przed podpisaniem umowy — nasz to BDO 000011139. Równolegle prowadzi się kartę ewidencji odpadów osobno dla każdego kodu: jeśli zakład oddaje emulsję, olej hydrauliczny i filtry, to trzy odrębne karty, a nie jedna zbiorcza pozycja obejmująca wszystko, co wyjechało cysterną.

Dwa terminy, których nie da się nadrobić: roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach składa się w BDO do 15 marca za rok poprzedni, a odpady niebezpieczne wolno magazynować maksymalnie 12 miesięcy, licząc od wytworzenia, nie od zapełnienia zbiornika. Przy emulsji wymienianej raz w roku ten drugi termin bywa realnym ograniczeniem: kąpiel spuszczona w styczniu musi opuścić zakład przed kolejnym styczniem, niezależnie od tego, czy zbiornik jest pełny.

Sprawozdawczość marszałkowską dla tego obszaru obsługuje urząd w Toruniu, a kontrole prowadzi wojewódzki inspektorat ochrony środowiska z siedzibą w Bydgoszczy. W praktyce inspektor zestawia trzy rzeczy: stan zbiorników na miejscu, wpisy w kartach ewidencji i sumę kart przekazania za badany okres. Rozjazd między nimi — na przykład olej w zbiorniku bez wpisu o wytworzeniu — jest pierwszą rzeczą, którą widać w protokole pokontrolnym.

Najczęstsze pytania

Jakie kody odpadów olejowych dominują w zakładach na Kujawach i Pomorzu?

W województwie kujawsko-pomorskim strumień jest zdominowany przez media wodno-olejowe, nie przez czysty olej. Najwięcej tonażu dają emulsje z obróbki metali 12 01 09* z zakładów maszynowych Bydgoszczy, Torunia i Grudziądza oraz uwodnione odpady ciekłe 16 10 01* i 16 10 02 z instalacji chemicznych we Włocławku i sodowych w Inowrocławiu. Uzupełniają je oleje hydrauliczne 13 01 10* i 13 01 11* z pras i wtryskarek, oleje sprężarkowe 13 02 06* oraz zawartość separatorów 13 05 06*, 13 05 07* i 13 05 08*.

Od jakiej ilości odbiór oleju przepracowanego jest bezpłatny?

RAN-SIGMA odbiera olej przepracowany bezpłatnie od 500 litrów; glikol przyjmuje od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych. Progi dotyczą jednorazowego odbioru z jednego adresu. Przy mniejszych ilościach odbiór jest możliwy, ale płatny, ponieważ koszt kursu cysterny nie zależy od objętości ładunku. Zakłady z Kujaw i Pomorza łączymy w trasy zbiorcze; przy dystansie 330–420 km z Wałbrzycha to najtańszy wariant obsługi. Emulsje i oleje silnie zanieczyszczone wyceniamy osobno, na podstawie próbki.

Czy emulsja obróbkowa 12 01 09* wymaga przewozu w reżimie ADR?

Nie automatycznie. Gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny i obowiązek pełnej ewidencji w BDO, ale kwalifikacja do przewozu ADR to odrębna ocena dla konkretnej partii — zależy od numeru UN, klasy i grupy pakowania wynikających z rzeczywistych właściwości materiału, a nie z samego kodu odpadu. ADR ustalamy więc dla każdej partii osobno: przy olejach przepracowanych zwykle występuje, przy mocno uwodnionych emulsjach ocena bywa inna. Decyzja zapada przed podstawieniem pojazdu, nie na rampie.

Ile trwa realizacja odbioru w Bydgoszczy, Toruniu czy Włocławku?

Standardowy czas realizacji zgłoszenia z województwa kujawsko-pomorskiego to 3–5 dni roboczych. Województwo obsługujemy trasami zbiorczymi — pętla Włocławek – Inowrocław – Bydgoszcz – Grudziądz to około 180 km w jedną stronę, więc jedna cysterna zamyka kilka punktów w jednym kursie. Przy stałej umowie ustalamy harmonogram z góry, więc zakład zna datę odbioru, zanim zbiornik się zapełni. Zgłoszenia: 74 840 21 91.

Jak sklasyfikować glikol z instalacji chłodniczej w zakładzie na Kujawach?

Decyduje źródło, nie sam płyn. Glikol z instalacji stacjonarnych — chłodni, agregatów, central wentylacyjnych, pomp ciepła — klasyfikuje się w podgrupie 16 10, ponieważ podgrupa 16 01 obejmuje wyłącznie pojazdy i maszyny pozadrogowe. Płyn zlany z samochodu lub wózka to 16 01 14* przy zawartości substancji niebezpiecznych albo 16 01 15 bez nich. Pomyłka zdarza się często w zakładach spożywczych i przetwórczych, gdzie na jednym terenie stoją i chłodnie, i flota. Glikol odbieramy od 200 litrów, na odrębnych warunkach cenowych.